| تحلیل معرفت‌شناختی دانش پداگوژیک محتوا (PCK) در تحول آموزش تاریخ از حافظه‌محوری به تفکر تاریخی |
| کد مقاله : 1003-7THAHCONF-FULL (R1) |
| نویسندگان |
|
حمید احمدی هدایت * استادیار گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| با وجود اصلاحات گسترده در برنامه‌های درسی آموزش تاریخ اما هنوز کلاس‌های درس همچنان در سیطره پارادایم حافظه‌محور و یادآوری طوطی‌وار حقایق باقی مانده‌اند؛ مسئله‌ای که علت اصلی آن غفلت از موضع معرفت‌شناختی معلمان و تقلیل دانش معلم به مهارت‌های فنی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل معرفت‌شناختی دانش پداگوژیک محتوا و تبیین مؤلفه‌های معرفتی ضروری برای گذار از آموزش حافظه‌محور به تفکر تاریخی انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، از روش پژوهش کیفی تحلیل مفهومی و استنتاجی استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان از آن دارد که آموزش حافظه‌محور بر پایه معرفت‌شناسی واقع‌گرای خام (یکی پنداشتن روایت با واقعیت عینی) بنا شده است، در حالی که تفکر تاریخی نیازمند معرفت‌شناسی ملاک‌گرا است. همچنین، باورهای معرفتی معلم به عنوان یک فیلتر شناختی در واقع تمامی ابعاد دانش پداگوژیک محتوا اعم از جهت‌گیری نسبت به محتوا، راهبردهای آموزشی و فهم کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان را بازپیکربندی می‌کند. بر اساس نتایج این پژوهش، چهار مؤلفه ضروری معرفت‌شناختی شامل معرفت‌شناسی شواهد اولیه و منبع‌شناسی، معرفت‌شناسی چندمنظری و برساخت روایت، معرفت‌شناسی زمینه‌مندی تاریخی و معرفت‌شناسی علیت پیچیده و امکان‌مندی برای ادغام در دانش پداگوژیک محتوا استخراج شدند. در نهایت، پژوهش به این نتیجه رسید که تحول واقعی در آموزش تاریخ از مرحله حفظ حقایق به تفکر تاریخی تنها از طریق فنون پداگوژیک قابل دستیابی نیست و لازم است تا هسته معرفت‌شناختی دانش معلم در دوره‌های تربیت معلم و توسعه حرفه‌ای به شکل بنیادین بازسازی شود. |
| کلیدواژه ها |
| دانش پداگوژیک محتوا، تفکر تاریخی، آموزش تاریخ، معرفت‌شناسی تاریخ، دانش معلم |
| وضعیت: پذیرفته شده |