نقش فیلم‌های تاریخی در شکل‌گیری سواد تاریخی و هویت شهروندی فراگیران1
کد مقاله : 1036-7THAHCONF (R1)
نویسندگان
الهه قوام زاده *1، یاسمین سادات عابدی کلرود2، علی بهادری3
1دانشجوی کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس علامه طباطبایی ارومیه، ایران.
2دانشجوی کارشناسی پیوسته اموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید باهنر کرمان، ایران.
3استادیار گروه الهیات دانشگاه فرهنگیان پردیس زینبیه تهران، ایران.
چکیده مقاله
فیلم‌های تاریخی به دلیل ماهیت چندلایه و توانایی بازسازی فضای زندگی و روابط انسانی گذشته، می‌توانند به‌عنوان متنی تاریخی برای تحلیل و بستری برای پرورش سواد تاریخی و هویت شهروندی فراگیران به کار روند. با این حال، مطالعات پیشین عمدتاً در سه مسیر مجزا حرکت کرده‌اند: تأثیر فیلم بر یادگیری و تفکر تاریخی، ضرورت سواد فیلم و خوانش انتقادی بازنمایی‌ها، و ارتباط آموزش تاریخ با تربیت شهروندی؛ و به‌طور نظام‌مند به تبیین نقش فیلم تاریخی در شکل‌گیری توأمان سواد تاریخی و هویت شهروندی فراگیران نپرداخته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین این نقش انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی است که با روش مروری ـ تحلیلی (روایت‌پژوهی) انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کتاب‌ها، مقالات علمی ـ پژوهشی و اسناد معتبر فارسی و انگلیسی در سه محور «فیلم تاریخی و آموزش تاریخ»، «سواد تاریخی و تفکر تاریخی» و «هویت شهروندی و آموزش تاریخ» بود. جست‌وجوی منابع در پایگاه‌های معتبر داخلی و خارجی با کلیدواژه‌های مرتبط انجام و مطالعات بر اساس معیارهای ورود و خروج بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد فیلم تاریخی در صورت قرار گرفتن در طراحی آموزشی هدفمند، از محصولی دیداری به متنی تاریخی برای تحلیل تبدیل می‌شود و می‌تواند به پرورش تفکر تاریخی، تفکر انتقادی، تحلیل شواهد، چنددیدگاهی و همدلی تاریخی کمک کند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد رابطه میان سواد تاریخی و هویت شهروندی خودکار و قطعی نیست، بلکه نیازمند شرایط آموزشی خاصی است تا به فعلیت برسد. در مجموع، فیلم تاریخی به شرط استفاده انتقادی و هدفمند، نه صرفاً وسیله‌ای برای انتقال اطلاعات یا سرگرمی، بلکه بستری برای پرورش مهارت‌های فکری، نگرش‌های مدنی و هویت شهروندی فراگیران خواهد بود و می‌تواند آنان را برای زندگی در جامعه‌ای متکثر، دموکراتیک و مسئولانه آماده سازد.
کلیدواژه ها
فیلم‌های تاریخی، سواد تاریخی، هویت شهروندی، فراگیران.
وضعیت: پذیرفته شده